Heb je last van stemmingswisselingen, PMS, slecht slapen, opvliegers, migraine of het gevoel dat je lichaam anders reageert dan vroeger?
Dan vraag je je misschien af of je hormonen een rol spelen.
En vaak komt dan al snel het woord oestrogeen voorbij.
Dat is niet zo vreemd.
Oestrogeen is één van de bekendste vrouwelijke hormonen. Toch merk ik in mijn praktijk dat er ook veel verwarring over bestaat. Sommige vrouwen denken dat ze een oestrogeentekort hebben, terwijl anderen juist overtuigd zijn van een teveel aan oestrogeen.
Wat het extra ingewikkeld maakt, is dat veel klachten bij beide situaties kunnen voorkomen. Bovendien werken hormonen nooit los van elkaar. Een verandering in het ene hormoon heeft vaak invloed op andere hormonen.
Maar hoe weet je nu wat er werkelijk speelt?
In dit blog leg ik je uit:
- wat oestrogeen precies doet;
- hoe je een oestrogeentekort kunt herkennen;
- wat oestrogeendominantie betekent;
- welke klachten hierbij kunnen horen;
- en waarom het belangrijk is om ook naar voeding en leefstijl te kijken
Hoe herken je een oestrogeen tekort of oestrogeendominantie?
Een oestrogeentekort en oestrogeendominantie kunnen allebei klachten geven.
Dat maakt het soms lastig om te herkennen wat er precies speelt.
Veel vrouwen ervaren bijvoorbeeld:
- stemmingswisselingen;
- vermoeidheid;
- slaapproblemen;
- PMS-klachten;
- hoofdpijn of migraine;
- veranderingen in de menstruatiecyclus;
- gewichtstoename;
- opvliegers.
Dat betekent niet automatisch dat oestrogeen de oorzaak is.
Hormonen werken namelijk samen als een team. Wanneer één hormoon verandert, heeft dat vaak invloed op andere hormonen. Juist daarom is het belangrijk om niet naar één klacht te kijken, maar naar het geheel.
Waarom vrouwen vaak denken dat hun klachten “erbij horen”
“Ik dacht dat het gewoon bij de overgang hoorde.”
Of:
“Mijn moeder had het ook, dus ik dacht dat het normaal was.”
Dat zijn uitspraken die ik regelmatig hoor.
Veel vrouwen lopen jarenlang rond met klachten zonder zich af te vragen of hormonen een rol kunnen spelen.
Ze raken gewend aan:
- vermoeidheid;
- een kort lontje;
- slecht slapen;
- PMS;
- hormonale migraine.
Of ze schrijven alles toe aan een druk leven.
Wat mij opvalt, is dat vrouwen vaak pas naar hormonen gaan kijken wanneer de klachten steeds meer invloed krijgen op hun dagelijks leven.
Terwijl de signalen soms al jarenlang aanwezig zijn.
👉 Lees ook: Hormonen uit balans: 18 symptomen bij vrouwen + wat je eraan kunt doen
Wat is oestrogeen?
Oestrogeen is een vrouwelijk geslachtshormoon dat een belangrijke rol speelt tijdens verschillende fases van het leven.
Het hormoon wordt voornamelijk aangemaakt in de eierstokken, maar ook andere weefsels in het lichaam kunnen bijdragen aan de productie.
Oestrogeen is betrokken bij verschillende processen, waaronder:
- de menstruatiecyclus;
- vruchtbaarheid;
- botgezondheid;
- huid;
- stemming;
- seksuele gezondheid.
Tijdens het leven van een vrouw schommelen de oestrogeenspiegels voortdurend.
Dat is normaal.
Juist daarom veranderen klachten vaak mee met de menstruatiecyclus, zwangerschap of overgang.
Wat doet oestrogeen in het vrouwelijk lichaam?
Veel vrouwen kennen oestrogeen vooral als een voortplantingshormoon.
Maar de invloed van oestrogeen reikt veel verder.
Oestrogeen speelt onder andere een rol bij:
- de opbouw van het baarmoederslijmvlies;
- het verloop van de menstruatiecyclus;
- botsterkte;
- huidelasticiteit;
- stemming;
- libido;
- de werking van verschillende neurotransmitters.
Dat betekent niet dat oestrogeen alleen verantwoordelijk is voor deze processen.
Hormonen werken voortdurend samen.
Daarom zie ik oestrogeen niet als een los hormoon, maar als onderdeel van een groter systeem.
Symptomen van een oestrogeen tekort
Een oestrogeentekort komt vaker voor tijdens de overgang, maar kan ook op andere momenten in het leven voorkomen.
Niet iedere vrouw ervaart dezelfde klachten.
Veelgenoemde symptomen zijn:
- opvliegers;
- nachtzweten;
- vermoeidheid;
- stemmingswisselingen;
- een droge huid;
- droge slijmvliezen;
- verminderd libido;
- concentratieproblemen.
Wat mij opvalt, is dat vrouwen deze klachten vaak niet direct koppelen aan hormonen.
Ze denken eerder aan stress, een drukke periode of ouder worden.
Dat is begrijpelijk.
Juist daarom is het belangrijk om naar het geheel van klachten te kijken.
Wat is oestrogeendominantie?
Naast een oestrogeentekort wordt ook regelmatig gesproken over oestrogeendominantie.
Daarmee wordt meestal bedoeld dat de verhouding tussen oestrogeen en progesteron verandert.
Dat betekent niet altijd dat er absoluut te veel oestrogeen aanwezig is.
Vaak gaat het om de onderlinge balans tussen verschillende hormonen.
Juist daarom is het onderwerp complexer dan veel websites doen vermoeden.
Hormonen beïnvloeden elkaar voortdurend.
Een verandering in het ene hormoon kan gevolgen hebben voor andere hormonen.
Symptomen van oestrogeendominantie
De klachten die worden geassocieerd met oestrogeendominantie verschillen per vrouw.
Veelgenoemde symptomen zijn:
- PMS;
- gevoelige of pijnlijke borsten;
- stemmingswisselingen;
- hormonale migraine;
- hevige menstruaties;
- een opgeblazen gevoel;
- gewichtstoename;
- vermoeidheid.
Dat betekent niet dat iedere vrouw met deze klachten automatisch te maken heeft met oestrogeendominantie.
Wel zie ik dat deze symptomen vaak voorkomen binnen het bredere plaatje van hormonale klachten.
Waarom één hormoon zelden het hele verhaal vertelt
Dit is misschien wel het belangrijkste wat ik vrouwen wil meegeven.
Wanneer je online zoekt naar hormonale klachten, lijkt het soms alsof één hormoon alle antwoorden geeft.
Maar zo werkt het lichaam meestal niet.
Veel vrouwen die denken dat zij een probleem hebben met oestrogeen, blijken ook te maken te hebben met:
- langdurige stress;
- slaapproblemen;
- voedingspatronen die niet goed aansluiten bij hun lichaam;
- veranderingen in de menstruatiecyclus;
- andere hormonale veranderingen.
Daarom kijk ik liever breder dan naar één hormoon alleen.
Dat levert vaak veel meer inzicht op én voorkomt dat je blijft zoeken naar één simpele oorzaak voor complexe klachten.
Oestrogeen en PMS: waarom klachten vaak terugkomen voor je menstruatie
Veel vrouwen merken dat hun klachten niet de hele maand aanwezig zijn.
Ze voelen zich prima tijdens een groot deel van hun cyclus, maar vlak voor de menstruatie lijkt er iets te veranderen.
Ze zijn emotioneler.
Prikkelbaarder.
Hebben meer trek in zoetigheid.
Of voelen zich opgeblazen en vermoeid.
Dat is vaak het moment waarop vrouwen zich afvragen of hormonen een rol spelen.
Hoewel PMS verschillende oorzaken kan hebben, zie ik in de praktijk regelmatig dat vrouwen met PMS-klachten ook meer willen weten over oestrogeen en progesteron.
Hormonen werken namelijk samen en beïnvloeden elkaar voortdurend.
👉 Lees ook: PMS klachten verminderen: wat helpt écht bij premenstrueel syndroom?
Oestrogeen en slecht slapen
Slaap en hormonen zijn nauw met elkaar verbonden.
Veel vrouwen die worstelen met hormonale klachten vertellen mij dat ze niet meer slapen zoals vroeger.
Ze worden midden in de nacht wakker.
Liggen te piekeren.
Of voelen zich ondanks voldoende slaap niet uitgerust.
Dat betekent niet automatisch dat oestrogeen de oorzaak is.
Slaapproblemen kunnen verschillende oorzaken hebben.
Maar wat ik wel zie, is dat hormonale veranderingen, stress en slaap elkaar vaak beïnvloeden.
Juist daarom kijk ik bij slaapproblemen altijd naar het grotere geheel.
👉 Lees ook: Slecht slapen? Zo raken je hormonen uit balans (en herstel je ze)
Xeno-oestrogenen: wat zijn het eigenlijk?
Wanneer vrouwen zich verdiepen in hormonen, komen ze vaak het woord xeno-oestrogenen tegen.
Dat zijn stoffen uit onze omgeving die zich in bepaalde situaties kunnen gedragen als oestrogeenachtige stoffen.
Ze komen onder andere voor in:
- sommige plastic verpakkingen;
- cosmetica;
- schoonmaakmiddelen;
- bestrijdingsmiddelen.
Er wordt veel onderzoek gedaan naar de mogelijke invloed van deze stoffen op de gezondheid.
Wat ik zelf belangrijk vind, is dat vrouwen zich hier niet onnodig druk over maken.
Je hoeft niet van de ene op de andere dag alles uit je huis te verwijderen.
Wel kan het zinvol zijn om stap voor stap bewustere keuzes te maken wanneer dat bij je past.
Fyto-oestrogenen: goed of slecht?
Over weinig onderwerpen binnen de hormoonwereld bestaan zoveel verschillende meningen als over fyto-oestrogenen.
Fyto-oestrogenen zijn plantaardige stoffen die onder andere voorkomen in:
- soja;
- lijnzaad;
- peulvruchten.
Sommige mensen vermijden ze volledig.
Anderen zien ze juist als een belangrijk onderdeel van een gezond voedingspatroon.
De werkelijkheid ligt meestal ergens in het midden.
Het effect van voeding is namelijk afhankelijk van veel factoren en verschilt van persoon tot persoon.
Daarom geloof ik niet zo in strenge lijstjes met voedingsmiddelen die je wel of niet zou mogen eten.
Welke voeding kan helpen bij oestrogeenklachten?
Wanneer vrouwen mij vragen wat ze moeten eten bij hormonale klachten, geef ik zelden een lijstje met verboden producten.
Wat ik veel belangrijker vind, is het totaalplaatje.
In de praktijk zie ik vaak dat vrouwen zich beter voelen wanneer ze kiezen voor een voedingspatroon met veel:
- groente;
- fruit;
- peulvruchten;
- aardappelen;
- andere onbewerkte producten.
Daarnaast spelen ook regelmaat, slaap en stress een belangrijke rol.
Voeding is zelden de enige oorzaak van hormonale klachten, maar vormt wel een belangrijke basis.
👉 Lees ook: Hormonen uit balans? Dit moet je eten (en vermijden) voor herstel
De rol van de lever bij hormoonbalans
De lever vervult honderden verschillende taken in het lichaam.
Eén daarvan is het verwerken van stoffen die het lichaam niet meer nodig heeft.
Daarom wordt de lever vaak genoemd wanneer het gaat over hormonen.
Wat ik belangrijk vind om te benadrukken, is dat je geen dure detoxen of sapkuren nodig hebt om je lever te ondersteunen.
Een gezonde leefstijl vormt meestal de basis.
Denk aan:
- voldoende groente;
- voldoende vocht;
- regelmatige beweging;
- voldoende slaap.
Vaak zijn het juist de simpele dingen die op de lange termijn het meeste verschil maken.
Anticonceptie en oestrogeen
Veel vrouwen vragen zich af welke invloed hormonale anticonceptie heeft op hun hormonen.
Dat is een begrijpelijke vraag.
Hormonale anticonceptie bevat synthetische hormonen die anders werken dan de hormonen die je lichaam zelf aanmaakt.
Hoe iemand daarop reageert, verschilt sterk per persoon.
Sommige vrouwen ervaren weinig klachten.
Anderen merken juist veranderingen in hun stemming, energie of menstruatiecyclus.
Daarom vind ik het belangrijk dat vrouwen een keuze maken die past bij hun persoonlijke situatie en behoeften.
Wanneer is het verstandig om medische hulp te zoeken?
Blijven klachten langdurig bestaan?
Of heb je ernstige menstruatieklachten, hevige opvliegers, vruchtbaarheidsproblemen of andere gezondheidsklachten?
Dan is het verstandig om contact op te nemen met een arts.
Op Thuisarts vind je betrouwbare informatie over hormonen, menstruatieklachten en de overgang.
Conclusie
Oestrogeen speelt een belangrijke rol in het vrouwelijk lichaam.
Zowel een oestrogeentekort als oestrogeendominantie worden regelmatig genoemd wanneer vrouwen zoeken naar verklaringen voor klachten zoals PMS, vermoeidheid, slecht slapen, migraine of stemmingswisselingen.
Toch zie ik in de praktijk dat hormonen zelden los van elkaar werken.
Stress, voeding, slaap, leefstijl en andere hormonen spelen vaak net zo goed een rol.
Daarom geloof ik niet in het zoeken naar één boosdoener, maar in het begrijpen van het grotere geheel.
Wil je meer weten over de signalen van een hormonale disbalans?
👉 Lees ook: Hormonen uit balans: 18 symptomen bij vrouwen + wat je eraan kunt doen
Wil jij meer inzicht krijgen in jouw hormonen?
In mijn gratis masterclass ontdek je:
✔ waarom hormonale klachten vaak met elkaar samenhangen
✔ welke rol voeding, stress en slaap spelen
✔ waarom veel vrouwen jarenlang zoeken naar de verkeerde oplossing
✔ welke eerste stappen je vandaag al kunt zetten
Vraag hier gratis de Masterclass Hormoonbalans aan.
Veel gestelde vragen over oestrogeen
Een oestrogeentekort kan verschillende klachten geven, zoals opvliegers, nachtzweten, vermoeidheid, stemmingswisselingen en een droge huid of slijmvliezen. Niet iedere vrouw ervaart dezelfde symptomen en veel klachten kunnen ook andere oorzaken hebben. Daarom is het belangrijk om niet naar één klacht te kijken, maar naar het totaalplaatje. Vooral wanneer meerdere klachten tegelijkertijd optreden of samenhangen met veranderingen in de menstruatiecyclus of overgang, kan het zinvol zijn om verder naar hormonen te kijken.
Met oestrogeendominantie wordt meestal bedoeld dat de verhouding tussen oestrogeen en progesteron verandert. Dat betekent niet automatisch dat er te veel oestrogeen aanwezig is. Vaak gaat het juist om de balans tussen verschillende hormonen. Klachten die hiermee in verband worden gebracht zijn onder andere PMS, gevoelige borsten, stemmingswisselingen en hevige menstruaties. Omdat hormonen elkaar beïnvloeden, is het belangrijk om niet naar één hormoon afzonderlijk te kijken maar naar het complete hormonale systeem.
Dat klinkt tegenstrijdig, maar deze vraag wordt vaak gesteld. In de praktijk gaat het bij oestrogeendominantie meestal over de verhouding tussen oestrogeen en progesteron. Daardoor kunnen vrouwen in verschillende levensfasen klachten ervaren die lijken op zowel een tekort als een disbalans. Hormonen veranderen voortdurend gedurende het leven, de cyclus en de overgang. Daarom is het belangrijk om klachten altijd in hun context te bekijken en niet uitsluitend te focussen op één hormoonwaarde.
Hormonen en slaap zijn nauw met elkaar verbonden. Veel vrouwen merken dat veranderingen in hun hormonen samengaan met veranderingen in hun slaapkwaliteit. Dat betekent niet automatisch dat oestrogeen de oorzaak is van slaapproblemen. Ook stress, leefstijl, voeding en andere hormonale factoren kunnen invloed hebben. Juist daarom is het verstandig om slaapproblemen altijd vanuit een breder perspectief te bekijken in plaats van direct één hormoon als oorzaak aan te wijzen.
Er bestaat geen specifiek voedingsmiddel dat oestrogeen direct in balans brengt. Wel zie ik in de praktijk dat veel vrouwen baat hebben bij een voedingspatroon met veel groente, fruit, peulvruchten en andere onbewerkte producten. Daarnaast spelen voldoende slaap, beweging en stressmanagement een belangrijke rol. Voeding vormt vaak de basis van een gezonde leefstijl, maar staat zelden op zichzelf. Juist de combinatie van verschillende leefstijlfactoren maakt vaak het grootste verschil.
Over de schrijver – specialist in hormoonbalans
Dit artikel is geschreven door Wilma Huisman, voedings- en hormoonspecialist en ontwikkelaar van de Hormonenreset Methode. Vanuit haar praktijk in IJsselmuiden en via online begeleiding helpt zij sinds 2016 vrouwen met hormonale klachten, overgangsklachten, gewichtstoename en hormoonbalans. Met meer dan 10 jaar praktijkervaring deelt zij op deze website haar kennis over voeding, leefstijl en hormonale gezondheid.
Disclaimer
Dit artikel is bedoeld voor informatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Neem bij aanhoudende klachten of twijfels altijd contact op met een gekwalificeerde arts of specialist.